Van taxi naar taxi reis ik vanuit Zagora naar Taliouine, via Agdz, Ouarzazate en Taznakht, dwars langs de route naar Agadir. Dit type vervoer in Marokko is enorm efficiënt en verrassend goedkoop. Het is wel absoluut zaak om een plekje voorin de wagen te bemachtigen om niet wagenziek te worden in de talloze steile bergbochten (en dat geldt al hélemaal in die stokoude Peugeot 504 stationwagens). Tussen Taznakht zaten we op een gegeven moment met wel twaalf man in de auto; vier personen per bank. Ik had het geluk dat ik voorin mocht zitten, ingeklemd bij de chauffeur die krampachtig het stuur vasthield en zijn buurman die in de wirwar de versnellingspook bediende. Op de achtergrond klonk onafgebroken opzwepende Berbermuziek uit een krakende cassettespeler, die ons allemaal rustig en geduldig hield. Wat er ook gebeurt, en hoewel er helaas erg veel auto-ongelukken plaatsvinden in Marokko: we liggen uiteindelijk allemaal veilig in de handen van Allah. Dus vooruit maar, het leven gaat simpelweg door...
Omdat ik bij toeval precies op marktdag in Taznakht aankom, word ik direct ondergedompeld in een waanzinnige sfeer die zo uit een klassieke avonturenfilm of een beroemd stripboek van Kuifje lijkt te zijn weggelopen. Een halfuurtje wachten op de volgende taxi (precies de tijd die nodig is tot de wagen zich weer volledig vult) geeft me de perfecte kans om even op adem te komen. En wat belangrijker is: om neer te strijken op het schaduwrijke terras van een knus theehuisje, midden in de levendige souk tussen de kleurrijke tapijtverkopers, om daar volop te genieten van een werkelijk verrukkelijke tajine voor slechts 20 dirham.
Eenmaal veilig aangekomen in Taliouine, ontdek ik Auberge Siroua verscholen in een smal zijstraatje, net links van de doorgaande hoofdweg. Ik stap door de grote glazen deuren naar binnen en begroet vol enthousiasme eigenaar Mohammed Gheris – het is inmiddels alweer onze tweede ontmoeting – en zijn twee goede vrienden: Monssef, de kunstenaar, en Hamid, de filosoof. Gedrieën zitten ze ontspannen en gemoedelijk in de ruime eetzaal, bespreken ze honderduit de complexe toestand in de wereld en delen ze dampende glazen verse muntthee en mierzoete koekjes. Het zijn drie totaal unieke persoonlijkheden met wie ik de komende tijd enorm heb gelachen tijdens onze gezamenlijke maaltijden, lange wandelingen en boeiende excursies. Ik voelde me haast als de jonge d'Artagnan die zich onbevangen en vol bravoure bij de illustere Drie Musketiers mocht voegen.
Mohammed, door intieme vrienden ook wel liefkozend "Med" genoemd, is naast een gastvrije herbergier ook een uiterst gewaardeerd universitair docent in Marrakech. Hij woont in deze grote stad met zijn charmante vrouw Samia en hun twee jonge kinderen. Med koestert een hele sterke en vooruitstrevende visie op een modern en naar de buitenwereld gericht Marokko. In mijn ogen heeft hij eerlijk gezegd nog het meeste weg van een scherpe, onafhankelijke journalist en vertoont hij een paar treffende overeenkomsten met mijn eigen vader: hij is eindeloos nieuwsgierig, uiterst ruimdenkend, enorm integer en hier en daar heel soms nog een tikkeltje naïef. Ik heb zijn gulle en gastvrije uitnodiging enorm gewaardeerd!
Monssef is ronduit een uniek figuur! Als ware kunstenaar en diepdenkend intellectueel neemt hij ons in zijn verhalen moeiteloos mee in zijn ietwat surrealistische, bijna dromerige kijk op de wereld. Hij blijkt bovendien een fantastische reisgenoot te zijn die ons nog enkele onvergetelijke dagen zal vergezellen op onze tocht. Hamid daarentegen is een stuk stiller en gereserveerder. Hij is wat ouder en straalt onophoudelijk een bewonderenswaardige sereniteit uit, alsof hij heel bewust een klein stapje terugdoet om ruim baan te maken voor de jongere en onstuimige generatie. Een rustige, trage wandeling in ons gezelschap is voor hem al ruim voldoende om te genieten. Bovendien heeft hij werkelijk óveral vrienden en bekenden wonen; een tastbaar overblijfsel uit de tijd dat hij als vriendelijke receptionist in een chic, gigantisch hotel in Ouarzazate werkte.
Ondanks de overduidelijke en meedogenloze droogte zijn de uitgestrekte, diepe valleien rondom Taliouine toch nog verrassend groen. Het dagelijkse leven in de omliggende, afgelegen bergdorpjes bruist onverminderd van de activiteit en energie. Overal zie je buitenspelende, joelende kinderen en zwoegende, hardwerkende vrouwen; hun oprechte, stralende glimlach en hun ongedwongen, natuurlijke vriendelijkheid weten me bij werkelijk elke onverwachte ontmoeting weer opnieuw diep te raken. Enkele oudere mannen die ontspannen onderuitgezakt op een stenen terrasje zitten, nodigen me in het voorbijgaan zelfs spontaan en gastvrij uit om een enorm bord dampende couscous met hen te komen delen.
Lopend over smalle, bijzonder stoffige zandweggetjes trekken we kalm van het ene dorpje naar het andere. We waden blootsvoets door het koele water van een ondiepe rivier, waar net drie vrouwen in de zachte stroom hun kleurrijke was aan het doen zijn, terwijl direct naast ons een man rustig stroomopwaarts trekt met zijn zwaarbeladen, trouwe muilezel. Na een werkelijk heerlijke picknick, hoog gelegen op een zonnig zandterras in de koele schaduw van prachtig bloeiende amandelbomen met een ongekend en weids uitzicht over de diepe vallei, neemt Mohammed ons gedreven mee naar een schitterende, kleine synagoge en een zeer indrukwekkende, verlaten kashba die er simpelweg om smeekt om met veel liefde gerestaureerd te worden. Bij het aanzien van zoveel historie en potentieel beginnen de creatieve ideeën direct weer rijkelijk te vloeien...
Op de lange terugweg naar Marrakech besluiten we nog een welkome, korte stop te maken bij een bevriende en mysterieuze antiekhandelaar in Taznakht. De verborgen ingang van zijn authentieke woning gaat ingenieus verscholen achter een enorm, loodzwaar geweven tapijt; het is een ronduit magische, geheime plek waar uitsluitend intieme 'vrienden van vrienden' over de vloer komen voor een vers en gloeiend heet glas muntthee. Als de onbetwiste, trotse eigenaar van zijn allernieuwste en waardevolle ontdekking toont hij ons zorgvuldig een zeldzame, prachtige Berberse djellaba uit de vroege negentiende eeuw, die heden ten dage ongetwijfeld een klein en gewild fortuin waard is. De pure, onvoorwaardelijke oosterse gastvrijheid is hier gelukkig nog altijd de norm; het vluchtige en vaak zo oppervlakkige "massatoerisme" heeft de oprechte, warme menselijke relaties in deze regio nog niet weten te corrumperen of aan te tasten.
Slechts enkele kilometers buiten de rand van Ouarzazate slaan we pardoes rechtsaf een smalle, eenzame weg in die ons linea recta naar het legendarische Ait-Ben-Haddou brengt. Dit is een buitengewoon indrukwekkende, eeuwenoude en majestueuze kashba die letterlijk de hele zijkant van een immense, steile heuvel beslaat. Mohammed blijkt bijzonder goed bevriend te zijn met de genereuze eigenaar van het luxueuze "Hotel La Kasbah", dat zich exact aan de overkant van de rivier bevindt en de vele bezoekers en reizigers een fenomenaal, onbelemmerd uitzicht biedt op dit magistrale, historische en tevens door Unesco beschermde monument. Het is er inmiddels wel een bijzonder florerende, toeristische onderneming geworden; in de centrale, stoffige hoofdstraat wemelt het inmiddels van de talloze, kleine boetiekjes en uitgestalde kraampjes waar kleurrijke souvenirs en lokaal antiek vlot worden verkocht aan reizigers uit werkelijk alle windstreken. De aimabele eigenaar, Abderrahmane Tebbou, nodigt me na een kort gesprek bijzonder spontaan en gastvrij uit om de laatste twee nachten van mijn rondreis door Marokko geheel kosteloos in zijn riante, uiterst comfortabele hotel door te brengen. Een ontzettend en onverwacht vriendelijk gebaar, al is hij zelf helaas chronisch veel te druk bezet, waardoor we elkaar in de dagen erna helaas amper nog spreken. Het worden twee zalige, broodnodige dagen van welverdiende rust en een zeer welkome, vloeiende en geleidelijke overgangsfase tussen het broeierige Afrikaanse continent en mijn koude thuisbasis in Europa.
Voordat we echter definitief aan de laatste oversteek van het woeste en hoge bergmassief beginnen, houden we met z'n allen nog even halt bij Ahmed en Catherine. Hier genieten we nog een laatste maal van verse muntthee vergezeld van verrukkelijke zoete koekjes. Dit bijzonder sympathieke, Frans-Marokkaanse echtpaar heeft kortgeleden een ongekend charmante en stijlvolle bed & breakfast geopend, fabelachtig en zeer uitdagend gelegen recht tegen de ruwe bergflank. We nemen comfortabel plaats op het grote, zonnige en uitnodigende terras, met direct voor ons een ongekend fenomenaal en weids panorama over de hele, zonovergoten vallei. Het interieur van hun ruime woning is met opvallend veel oog voor lokaal detail en finesse tot in de puntjes verzorgd en voelt direct uiterst aangenaam en huiselijk aan; een kleine, schaduwrijke en ronduit betoverende binnenplaats leidt de aanwezige gasten soepel en veilig naar de prachtig en weelderig ingerichte slaapkamers in het achterhuis.
De warme Mohammed Gheris heeft de gastvrijheid en generositeit werkelijk diep in de genen, en we brengen vervolgens samen nog vier ronduit fantastische en memorabele dagen door in de altijd bruisende, magische "rode" stad Marrakech. Zijn complete en omvangrijke familie heeft het hart zonder enige uitzondering op exact de juiste plaats, en ik geniet tijdens mijn verblijf aldaar dan ook met werkelijk de aller-volste teugen van ieders oprecht geïnteresseerde en warme gezelschap. Saloua (de lieve, zorgzame zus van Mohammed) en Samia, die samen zichtbaar met plezier de culinaire scepter zwaaien in de drukke en geurende keuken, hebben ons uren- en dagenlang onafgebroken in de spreekwoordelijke watten gelegd met hun onweerstaanbare, goddelijke lokale gerechten en hun onverminderd sprankelende, warme en gezellige aanwezigheid aan tafel.
De erudiete vader van Mohammed en Saloua is een zeer gerespecteerde, gepensioneerde legerkolonel die de uiterst complexe, turbulente en veelzijdige geschiedenis van Noord-Afrika werkelijk tot in de allerkleinste en sappigste details kent. We voeren samen talloze diepgaande, scherpe en werkelijk fascinerende urenlange gesprekken, variërend over de complexe en uiterst gevoelige hedendaagse geopolitiek in Egypte tot aan de beruchte en nog steeds nadreunende nationale crisis rondom de nationalisatie in 1956 door voormalig president Nasser. Voor mijn eigen familie vormt deze roerige historische periode overigens ook een enorm beladen en bepalend kantelpunt; mijn eigen grootvader verloor destijds in amper een paar uur tijd zijn werkelijk volledige, vergaarde vermogen en deelde in de harde klappen van het regime. Hij zag zich toentertijd uiterst plotseling genoodzaakt om met zijn hele gezin ijlings en vol paniek uit te wijken naar het veilige België. Tot aan die fatale, omdraaiende dag was hij de zeer trotse, welgestelde eigenaar geweest van het roemruchte en schitterende 'Hotel de Paris', prominent gesitueerd in het hart van de stad Caïro. Het gold als een werkelijk prestigieus, onmetelijk en mondain luxepaleis dat onophoudelijk diende als dé centrale en bruisende ontmoetingsplek voor internationaal gerenommeerde intellectuelen, flamboyante kunstenaars en zeer invloedrijke buitenlandse zakenlieden uit die illustere tijd. Die chique, broeierige sfeer uit de roerige en stijlvolle jaren dertig is iets wat je overigens, vreemd genoeg, nog altijd heel vaag lijkt te kunnen proeven en nostalgisch kunt opsnuiven wanneer je rustig en aandachtig door de broeierige, drukke en overbevolkte straten van het hedendaagse Caïro of het maritieme Alexandrië wandelt.
Slechts twee kleine, smalle straatjes verderop woont tot overmaat van geluk nog een andere hele goede, trouwe vriend van de familie: Khalid. Samen met deze avontuurlijke man zullen we later die middag de immens uitgestrekte, labyrinth-achtige medina en tevens de absoluut best bewaarde, mysterieuze en diepst verborgen lokale geheimen van het oeroude Marrakech gaan verkennen. De immense, drukkende en nagenoeg onophoudelijke stadsdrukte om ons heen lijkt de grote, sierlijke ooievaars in ieder geval totaal niet af te schrikken; ver boven de hoofden van de schreeuwende handelaren bouwen zij hoog en onverstoorbaar, bijzonder rustig verder aan hun grote nesten op werkelijk duizelingwekkende en smalle minaretten en torenhoge stadsdaken. Khalid deelt vervolgens een groot aantal ronduit boeiende en hilarische verhalen over zijn maar liefst zeventien jaar lange werk- en leefverblijf in het voor hem zo ijskoude, westerse Canada. Vervolgens vertelt hij al onverminderd enthousiast honderduit en vol verwachting over zijn aanstaande, allesbeslissende en grote verhuizing. Hij trekt binnenkort naar het verre, exotische Jakarta in het broeierige Indonesië, precies daar waar zijn grote geliefde vriendin – een zeer succesvol en invloedrijk lokaal architecte – inmiddels al ongeduldig en reikhalzend op hem en hun gezamenlijke toekomst zit te wachten. De man is een ronduit intrigerende, zeer veelzijdige en intelligente persoonlijkheid, met wie we tijdens onze stadswandelingen daadwerkelijk urenlang en onafgebroken buitengewoon boeiende en diepgaande conversaties hebben gevoerd!
De daaropvolgende en tevens stralende vroege ochtend neemt Mohammed me vol terechte vrolijkheid en zichtbare beroepstrots mee naar het complex van de Universiteit voor de Handel hier in Marrakech, waar hij zelf lesgeeft. In de volle collegezaal krijg ik de unieke, onverwachte kans en grote eer om bijzonder uitgebreid met zijn gemotiveerde, gedreven studenten van gedachten te mogen wisselen. We spreken diepgaand over mijn zeer persoonlijke en sterk onafhankelijke ondernemingsvisie én bovendien over de specifieke, menselijke filosofie achter het runnen van mijn eigen Gastenhuis "L'Etoile". Door in werkelijk elke aandachtige lesgroep ruim een dik halfuur in het Frans en het Engels vrijuit te mogen spreken en stevig te kunnen en mogen discussiëren over het vak, dompel ik me ongemerkt en ongekend volledig en dankbaar onder in hun uiterst fascinerende, zeer toekomstgerichte en onbegrensd ambitieuze leefwereld. Het dwingt me bovendien ook nog eens zeer kritisch in de spiegel te kijken, en het helpt me in grote mate om zo de absolute kern en de onderliggende, ware en harde logica achter mijn eigen, vaak opzettelijk zo tegendraadse en uiterst eigenzinnige bedrijfsovertuigingen nog eens een keertje buitengewoon goed te doorgronden en uit te kunnen leggen. De studenten tonen zich zonder uitzondering onverminderd buitengewoon open, gigantisch leergierig en vooral opvallend sterk geïnteresseerd in mijn atypische westerse verhaal. De vele en telkens uiterst scherpe en intelligente vragen vliegen me dan ook in razendsnel tempo van voor tot achter in de zaal om de oren. Hun onverzettelijke, sterk ontembare en jeugdige drang om zich absoluut vol zelfvertrouwen, uitgerust met diploma en bovenal met een compleet open en optimistisch vizier volledig te willen gaan openstellen voor de komende uitdagingen in de grote, immer veranderende en wijde wereld, is oprecht ronduit fantastisch, onmiddellijk voelbaar en bovendien bijzonder charmant en aanstekelijk te noemen. Wederom heb ik die dag – en dat wederom volledig, belangeloos en simpelweg geheel en al te danken aan de onstuitbare gulle, warme bemiddeling en grote, persoonlijke inspanningen van mijn onvermoeibare en dierbare gastheer – een absoluut ongelooflijk inspirerende, enorm intensieve en buitengewoon verrijkende intellectuele levenservaring mogen beleven, die me ongetwijfeld voor de rest van mijn dagen bij zal blijven!
Auberge Siroua, Taliouine, provincie Taroudant, Marokko - Kaart 