In 1515 had het dorp een zeer beperkte oppervlakte. Het bevond zich destijds uitsluitend binnen de stadsmuren en begon zich pas in die periode daarbuiten uit te breiden, voornamelijk naar het noorden.
Het dorp werd omringd door landbouwgrond, wijngaarden, graanvelden en weilanden. Langs de rivier, met de veelzeggende naam "Merdarier", waren talrijke watermolens (de zogenaamde "moly") te vinden. Men kan nog steeds gemakkelijk de "gourgues" (spaarbekkens) herkennen die stroomopwaarts lagen. Deze zorgden voor voldoende waterdruk en debiet om de horizontale waterraden aan te drijven, die op hun beurt de draaiende molensteen over de vaste steen (de "dormante") lieten wrijven.
Onze huidige Grand'rue (Hoofdstraat) werd destijds de 'rechte straat' genoemd. Deze diende voornamelijk als doorgang voor de beroemde "Voie Régordane". De weg liep de stad in en uit via twee robuuste stadspoorten. Hierdoor eindigt het onderste deel van de Grand'rue vandaag de dag nog steeds bij "Piedeville" (de voet van de stad), en wordt de noordelijke wijk, net over de brug over de Gardonnette, de "cap de ville" (de kop van de stad) genoemd.
Op deze plattegrond is te zien dat de Place des Ayres, voor de huidige apotheek, toen al werd gebruikt voor het dorsen van graan. Dit was een ware ambachtelijke kunst waarbij zowel mannen als vrouwen een belangrijke rol speelden.
Onze beroemde Place du Colombier was destijds nog een uitgestrekt weiland, in eigendom van het Dominicanenklooster (tegenover de huidige tabakszaak).
Tot slot zien we duidelijk het kasteel met zijn ommuurde terrein, inclusief een begraafplaats, de kerk en de bijbehorende toren. Het geheel werd eveneens omringd door vestingmuren en grachten. Vlakbij lag ook de tuin van Monseigneur de Bisschop (die in Uzès resideerde). Wie vandaag de dag door onze kronkelende steegjes dwaalt, kan met eigen ogen zien hoe klein en smal de woningen toen waren, maar ontdekt af en toe ook prachtige gewelven die naar verborgen tuinen leiden.
In de Middeleeuwen stond er waarschijnlijk een heerlijke duiventil (colombier) tussen het huidige Café du Midi en het steegje van La Bouissonade. Het aangrenzende veld kreeg daardoor de naam 'Champ du Colombier'. Dit terrein wisselde vaak van eigenaar, waaronder de aristocratische familie "Patriarche", voordat het in 1472 in handen kwam van de Dominicaner paters, of "Predikheren". Elk jaar na de oogst hadden de inwoners van Génolhac het voorrecht om hier te mogen dansen, kegelen en andere "eerzame spellen" te spelen. In 1654 werd het terrein definitief aan de inwoners van de stad overgedragen.
Huis op nummer 42 in de Grand'rue
Deze gevel, die in 1979 van zijn oude pleisterlaag werd ontdaan, vormt een ware geschiedenisles die zeven eeuwen omspant. Het biedt tevens sterke aanwijzingen voor serieuze theorieën over het intensieve vrachtvervoer dat plaatsvond over de huidige GR®700 (de Régordane-route). Dit huis was waarschijnlijk een van de meest welgestelde in Génolhac en is vandaag de dag het rijkst aan inscripties, beeldhouwwerken en sporen uit het verleden. Het is versierd met vier mensenhoofden, vier dierenkoppen (waarschijnlijk schapen) en een reeks inscripties met een centraal motief net boven de huidige voordeur. Al deze versieringen zijn zorgvuldig uit zandsteen gehouwen. Ook in de inkomhal zijn nog inscripties te vinden. We weten dat dit pand tussen 1500 en 1520 toebehoorde aan Peire Argenson en Joahan Quarante. Uit 17e-eeuwse manuscripten blijkt dat de gevel later werd herbouwd door Pierre Bondurand La Roche.
Huis op nummer 7 in de Grand'rue
Antoine del Ranc was een zogenaamde "peyrolier", een koperslager die "peyrous" (koperen ketels) maakte – een bijzonder luidruchtig beroep!. Tussen 1510 en 1530 woonde hij vrijwel recht tegenover het huidige gemeentehuis. Toen er in 1533 nieuwe kavels werden verdeeld en een wijk werd aangelegd (iets zuidelijker dan de huidige winkel van Mallet), bouwde hij daar zijn huis en liet hij de gedenkplaat graveren. Hij vervaardigde ook "ferrats", cilindrische koperen emmers om water te vervoeren en te bewaren (in tegenstelling tot de peyrous, die rechtstreeks boven het vuur werden gehangen).
Onder een grote, later verkleinde boog bevinden zich twee dubbele rondboogdeuren. Dit was een zeer gangbare bouwstijl in de streek tijdens de 16e eeuw, waarvan talloze voorbeelden te vinden zijn in Génolhac, Villefort, Vielvic en La Garde-Guérin, wat zonder meer de term 'Régordane-architectuur' rechtvaardigt. In de 18e eeuw brak men de oude kruiskozijnen uit en maakte men nieuwe muuropeningen met afgeplatte bogen, geheel volgens de toenmalige mode. In deze periode werd ook een deel van de grote bogen afgebroken om brede, rechthoekige openingen te creëren die sterk doen denken aan garagepoorten. De 19e eeuw voltooide deze architecturale vernieling door de twee kleine dubbele rondboogdeuren uit te breken en simpelweg te vervangen door één rechthoekige deur.
De patisserie
Hier bevindt zich een prachtig drielobbig tweelichtvenster uit de 14e eeuw, in het midden weelderig versierd met een Franse lelie (fleur-de-lis) en een kapiteel met bladmotieven. Men vermoedt dat dit het werk is van de gilde "Compagnons de France", aangezien er in de wijde omtrek niets vergelijkbaars te vinden is. Men kan ook duidelijk aflezen hoe de gevel door de eeuwen heen is hergebruikt en aangepast: veranderingen in verdiepingshoogtes, het dichtmetselen van de dubbele spitsboogportalen en het versmallen van de ramen als direct gevolg van een toenmalige belasting op deuren en ramen. Pas in 1978, tijdens het ontpleisteren van de gevel, kwam dit pronkstuk weer tevoorschijn. De restauratiewerkzaamheden werden vervolgens minutieus voortgezet onder het waakzame oog van dokter Jean Pellet.
Le Rédarès was een volwaardige herenboerderij (mas) met diverse bijgebouwen uit verschillende periodes. De historische inscriptie vermeldt een zekere François Gervex (de letter 'G' is ofwel beschadigd of onhandig gegraveerd) en het jaartal 1741. Deze familie Gervex (die later Gervais werd genoemd) was afkomstig uit Marouls, vlakbij Saint-Étienne-Vallée-Française. Een tak van deze familie woonde in de 17e eeuw op Le Rédarès, en een andere tak is nog steeds aanwezig in Belle Poile. Weer een andere tak vestigde zich definitief op Fesc, nabij Vialas. Tussen de gebouwen van deze actieve boerderij bevond zich de 'Ayre' (de traditionele dorsvloer).
Tijdens onze wandeling door de Rue Soubeyranne stuiten we op de kasteeltoren (tour castrale), een werkelijk imposant vierkant bouwwerk. Deze structuur speelde een sleutelrol: vanaf de bovenste verdieping kon de tolheffer, handelend als vertegenwoordiger van de lokale heer, de goederenkonvooien op de Régordane-route uiterst effectief in de gaten houden. Op de begane grond konden bovendien voedselvoorraden worden opgeslagen of gevangenen worden vastgehouden. Net als verschillende andere torens in de regio valt ook deze op door zijn zwaar beperkte toegang: men had een stevige ladder nodig om de eerste verdieping te bereiken, wat de verdediging bij een onverwachte aanval aanzienlijk versterkte.
Vlakbij staat de kerk van Saint-Pierre, discreet verscholen achter de toren en iets teruggetrokken van het dorpscentrum, stevig omringd door andere gebouwen. Ook dit eeuwenoude gebedshuis kent een rijke en bijzonder bewogen geschiedenis, die nauw verweven is met de vele religieuze conflicten die de Cevennen door de eeuwen heen hebben geteisterd. Door de jaren heen heeft de kerk verwoestende branden doorstaan en werd ze meermaals uitgebreid met sierlijke zijkapellen. De kenmerkende kamvormige klokkengevel (clocher à peigne), uiterst typisch voor de lokale architectuur, werd eind 16e eeuw toegevoegd door de burggraaf van Polignac, destijds mede-heer van Génolhac. Hij wilde hiermee nadrukkelijk het symbolische verlies compenseren dat door de protestanten tijdens deze roerige periode was aangericht.
De kerk van Saint-Pierre, oorspronkelijk gebouwd in de 12e eeuw, heeft door de verwoestingen en drastische verbouwingen als gevolg van de godsdienstoorlogen talloze transformaties ondergaan. Het robuuste gebouw bestaat uit een enkel middenschip, geflankeerd door vier zijkapellen die allemaal zijn voorzien van klassieke rondbogen. Zoals eerder vermeld, werd de opvallende klokkengevel eind 16e eeuw opgetrokken op persoonlijk initiatief van de burggraaf van Polignac, die diep was getekend door de zware religieuze twisten van zijn tijd.
De kamvormige klokkengevel van de Cevennen is een bijzonder iconisch architectonisch element in deze Zuid-Franse regio, en de bloedige geschiedenis ervan is onlosmakelijk verbonden met het lokale protestantisme. In de Cevennen worden deze specifieke klokkengevels zeer vaak geassocieerd met de hervormde (protestantse) kerken. In de 16e eeuw leidde de snelle opkomst van het protestantisme in deze streek tot de bouw van kerken die zich zowel qua uiterlijke architectuur als in innerlijke functie duidelijk onderscheidden van de katholieke gebedshuizen. De Cevennen groeiden al snel uit tot een onneembaar bolwerk van het protestantisme en wisten lokale bouwtradities perfect te combineren met de nieuwe, praktische behoeften van hun gemeenschap.
De meedogenloze periode van de godsdienstoorlogen (16e-17e eeuw) was voor de bevolking bijzonder zwaar. Hoewel de streekkerken soms werden verwoest of aanzienlijk werden aangepast, groeiden de klokkengevels nadien uit tot een onverzettelijk symbool van veerkracht voor de protestantse gemeenschap. Na de dramatische herroeping van het Edict van Nantes in 1685 werden deze religieuze bouwwerken vaak zorgvuldig verborgen of gecamoufleerd om de harde vervolging te voorkomen. Het moedig blijven bouwen van klokkengevels was dan ook een sterke manier om, zelfs in donkere tijden van tegenspoed, een blijvende identiteit naar buiten toe uit te dragen.
Op zuiver architectonisch vlak valt de klokkengevel op door zijn slanke structuur en opvallende, unieke vorm, die door de reeks bogen veel weg heeft van een kam. Deze gevels zijn vaak zorgvuldig opgetrokken uit gehouwen natuursteen en zijn voorzien van meerdere open arcades. Deze bogen voegen niet alleen een mooi decoratief accent toe, maar zorgen er ook voor dat het heldere geluid van de klokken ongehinderd over de valleien kan weerklinken. Hoewel het algemene ontwerp over het algemeen sober en functioneel is gehouden, straalt het toch een zekere pure schoonheid uit, met opmerkelijk veel oog voor detail. De gevels zijn vaak rijkelijk versierd met geometrische motieven en kunnen sterk variëren in hoogte. Het belangrijkste doel bleef echter een optimale akoestiek creëren voor het dagelijkse klokkengelui, dat ronduit essentieel was voor het ritme en de organisatie van het gemeenschapsleven.