Η οικογένεια Maurin από το Le Mas είχε ετοιμάσει το κατάλυμά μας, ένα εντελώς ερειπωμένο χαμόσπιτο όπου κάποιος πρόγονος τσαγκάρης μάλλον είχε φτιάξει παπούτσια για γενιές ολόκληρες από σκανδαλιάρικα παιδιά, αν κρίνει κανείς από το πόσο μικρά ήταν τα νούμερα των παπουτσιών που βρίσκονταν παρατημένα μέσα στη σκόνη του κακοφωτισμένου αχυρώνα. Ναι, ήσασταν όλοι εκεί, περιμένοντας τη φανταχτερή κίτρινη και κόκκινη «micheline» (οτομοτρίς) με την οποία εμείς, τα «μοσχαροκέφαλα από το Παρίσι», αργούσαμε να φτάσουμε.
Χρόνο με τον χρόνο, δίνατε το παρών στο ραντεβού μας με την ίδια αφοσίωση: ο Gérard Mangin, η Lorette και η Martine, των οποίων ο μπαμπάς κουρέας μάς επέβαλλε ένα «διορθωτικό» καλοκαιρινό κούρεμα στρατιωτικού τύπου· οι αδελφοί Gazeilles και τα κορίτσια Benoit, η Lili, η Danièle και άλλοι Νιμουά από τον στρατώνα, ο φίλος μας Poulou Morel από το Bessèges και ο σεβαστός παππούς του με τις πίπες που κάπνιζαν, ο Καζανόβας από τη Μασσαλία που ήταν πάντα τραυματισμένος, η Annie Brochet με το μόνιμο χαμόγελο, η Annie και η Nadine Exbalin και τα ξαδέλφια τους οι αδελφοί Cali από τη La Grand-Combe και… ο Jean’ Oublie... Και εσύ, Christiane Vincent, η μεγάλη μου αδελφή εκείνη την εποχή, ξέρεις ότι έχω κρατήσει μια φωτογραφία που απαθανατίζει τα σαφάρι βατράχων μας; Καημένα αμφίβια! Στεκόμασταν εκεί με τις μπότες, το πουκάμισο και τη μεγάλη καρό ποδιά δίπλα στο ρυάκι, κρατώντας στα χέρια μας τη γλοιώδη λεία μας. Θυμήσου, ήταν εκείνο το ρυάκι που διέσχιζε τα λιβάδια του La Parro για να χυθεί πεντακάθαρο στις δύο γούρνες πλυσίματος, εκεί όπου λέγονταν τα κουτσομπολιά του χωριού. Επειδή όμως άκουγε πάρα πολλά από τις κουτσομπόλες του χωριού, κατέληγε τελικά να χάνεται, μολυσμένο πια, κάτω από τη γέφυρα μέσα στις απροσπέλαστες τσουκνίδες. Τότε έπαιρνε το όνομα Balat, ένα βρωμερό ρυάκι στο οποίο έπρεπε να φρενάρουμε απότομα την ξέφρενη πορεία μας (με τα τέσσερα πόδια!) όταν κατεβαίναμε τρέχοντας από το εργαστήριο του γερο-Montil στο σπίτι του γερο-Saint-Jean.
Θυμάσαι επίσης εκείνες τις βραδιές μετά το δείπνο, όταν πηγαίναμε να βάλουμε αφρό και να ξυρίσουμε τον παππού σου Vincent: πνιγμένος σε έναν λευκό αφρό μέχρι τα μάτια, προσέφερε το γελαστό του πρόσωπο στις φανταστικές λεπίδες των χαρτονένιων ξυραφιών μας. Έχω κρατήσει στη μνήμη μου αυτή τη συλλογή από αξέχαστες εικόνες και γεύσεις: το μάζεμα της άρνικας που μας απέφερε το νόμισμα του δασοφύλακα, οι κοιλιές μας γεμάτες άγρια κεράσια στα λιβάδια του Mirandol στις όχθες του Chassezac, η γεύση των μανιταριών (πορτσίνι) που μαζεύαμε στα μυστικά «μανιταροχώραφα» των δασών που βρίσκονταν παντού: Mercoire, πλαγιές του Allier, Moure de la Gardille, Chabalerey… η ελαφρώς όξινη γλύκα των μύρτιλων και των σμέουρων, η μαρμελάδα των οποίων αποτελούσε την απόλυτη απόλαυση των απογευματινών μας σνακ.
Στο καλοκαιρινό πρόγραμμα, η πεζοπορία που διοργάνωναν οι μεγαλύτεροι υπό την έμπειρη καθοδήγηση του κ. Esposito και του γιου του είχε γίνει πια κλασική· ένα πραγματικό προσκύνημα μέχρι το Coucoulut, ανεβαίνοντας το βουνό Goulet, όπου το καλύτερο κομμάτι ήταν να μαζεύουμε άγριες αγκινάρες για να καταβροχθίσουμε την καρδιά τους επιστρέφοντας στο σπίτι. Δεν περνούσε μέρα χωρίς η παρέα μας να αυτοσχεδιάσει μια βόλτα στη γραφική γεωγραφία των διακοπών μας.
Ακριβώς στην έξοδο του χωριού, το δάσος του ιερέα μάς προσέφερε έναν τεράστιο χώρο συνάντησης για τους αξέχαστους αγώνες ποδοσφαίρου και ράγκμπι. Παραδόξως, σε αυτό το ευλογημένο δάσος του ιερέα παθαίναμε τα περισσότερα διαστρέμματα στους καρπούς και σπάγαμε τα περισσότερα χέρια! Λίγο πιο πέρα, περνώντας το νεκροταφείο, ανοίγονταν οι στοές των ελάτων του δάσους Galtier, όπου οι φλύαρες μαμάδες συναντούσαν τη φύλακα της διάβασης και τις δύο κόρες της για ατελείωτα απογεύματα… κουτσομπολιού. Η καλή διάθεση ήταν πάντα παρούσα στις πεζοπορίες μας: στο Prat-Claux, στο Chabalier, στο Mas Méjean, στις πηγές του Allier, στα φαράγγια του Chassezac. Παραλίγο να ξεχάσω το διάσημο δέντρο που είχε γείρει πάνω από το ποτάμι και δέσποζε σε αυτά τα φαράγγια: το είχαμε ονομάσει «μαύρο πάνθηρα»! Ήταν το πειρατικό καράβι όπου ταξίδευε η φαντασία μας, αυτό του οποίου τον κορμό έπρεπε να διασχίσουμε χωρίς να χάσουμε την ισορροπία μας για να κερδίσουμε τα γαλόνια του ναύτη!
Ένα άλλο κλασικό κομμάτι του καλοκαιριού ήταν το προσκύνημα στην Παναγία των Χιονιών (Notre-Dame-des-Neiges) στο Saint-Laurent-les-Bains, κοντά στο La Bastide-Puylaurent, με ευλάβεια αφιερωμένο στο «λουλούδι του χιονιού», έναν αφρώδη οίνο με απολαυστικές ιδιότητες που έφερνε μια ελαφριά μέθη και, αν υπήρχε συμπάθεια, διευκόλυνε την προσέγγιση με την αδελφή ψυχή, μια ακαταμάχητη κλίση των ανθρώπων υπό το συγκαταβατικό βλέμμα ενός Θεού που υπηρετούνταν σε αυτόν ακριβώς τον χώρο από τους Τραπιστές μοναχούς.
Πιο διακριτικό και αποδοτικό ήταν το ψάρεμα για μικρά ψαράκια (vairons) στα λιβάδια του Le Mas, ή το σκληρό κυνήγι μας στα δάση των ελάτων, οπλισμένοι με σφεντόνες, η κατασκευή των οποίων καταλάμβανε σημαντικό μέρος του ελεύθερου χρόνου μας. Φτάναμε μάλιστα στο σημείο να κλέβουμε τις παλιές σαμπρέλες των τρακτέρ για να κόψουμε τα λάστιχά μας, τα οποία δέναμε γερά στη διχάλα από φουντουκιά που είχαμε προηγουμένως σκληρύνει και καμπυλώσει στον φούρνο.
Το Chasseradès, με τους κατοίκους του να έχουν πάντα καλή διάθεση: Ο κύριος Bonnet, ο δασοφύλακας, με τα ανοιχτόχρωμα γκρίζα μάτια του που γυρνούσαν σαν δυο βόλοι στο κέντρο ενός καλόκαρδου προσώπου, και οι δύο κόρες και οι δύο γιοι του· ο Audegade ο ταχυδρόμος με τον Toto, τον Zèze... και η γειτονική φάρμα των Reboul με τον René, τον αγελαδάρη τους· ο Pierre και ο Jean Poudevigne, ο χασάπης και ο ξενοδόχος· η Maryse στο καφενείο, η καπνοπώλισσα και ο Alain, ο ανιψιός της από το Saint-Gilles· ο ιερέας Michel και η οικονόμος του... Ο Jean και ο Michel, οι αδελφοί Ilpides, καθώς και η Maria και ο Gaston, οι γονείς τους· ο γερο-Saint-Jean, πρωταθλητής στη σκοποβολή του πετάνκ· ο γερο-Boisset από το καζίνο με το ανοιχτόχρωμο ξύλινο φορτηγάκι του, που μας μετέφερε ευγενικά τα μπαούλα κατά την άφιξη και την αναχώρησή μας, και η δασκάλα σύζυγός του· ο Barère, ο ταχυδρόμος· ο Montil ο σιδηρουργός· οι αδελφοί Teyssonier και οι μυώδεις ταύροι τους· ο Sabatier, ο δυνατός άνδρας που έμοιαζε λαξευμένος σε βράχο και κουρεμένος με την ψιλή, και η σύζυγός του Henriette, η τόσο γοητευτική γειτόνισσά μας, μαζί με τον γιο και την κόρη τους.
Από τα μέσα Ιουλίου, τα σοκάκια ζωντάνευαν από την τραγουδιστή προφορά των παραθεριστών, που έρχονταν κυρίως από τη χώρα των τζιτζικιών (τον Νότο), και το καλοκαίρι γινόταν όλο και πιο ζεστό. Τι αναβρασμός, τι χρώματα, τι προετοιμασίες μέχρι τον φημισμένο χορό της 15ης Αυγούστου! Στην πλατεία, κάτω από τη σκιά των φλαμουριών, τα κομψά ζευγάρια χόρευαν βαλς και πασο-ντόμπλ, αποκαλύπτοντας τυχαία, μέσα από τις χαριτωμένες φιγούρες τους, ελαφριά υφάσματα κάτω από τα φορέματα που στροβιλίζονταν. Πιο ρουστίκ, εμφανιζόταν απροειδοποίητα ο αναπόφευκτος χορός bourrée της Οβέρνης, με φρενήρη βήματα που κάθε φορά απειλούσαν να σπάσουν το πάτωμα της πίστας: «Per ben lou dansa, vive les Auvergnats!» (Για να τον χορέψουν καλά, ζήτω οι κάτοικοι της Οβέρνης!).
Το παιχνίδι του λόττο έβαζε ένα μικρό φρένο σε αυτή την ξέφρενη δραστηριότητα και σηματοδοτούσε μια μεγάλη στιγμή συγκέντρωσης, μέχρι να ακουστεί η νικητήρια κραυγή «Quine!» (Μπίνγκο!) για τον νικητή των πουλερικών ή του μεγάλου δώρου με τα μπουκάλια κρασιού. Τότε το αφρώδες κρασί μπορούσε να ρέει ξανά και να συνοδεύει απλόχερα τις χρυσές φουγκάς (παραδοσιακά ψωμιά), γεμάτες ζαχαρωτά, τις οποίες καταβροχθίζαμε με λαιμαργία, προτού ξεκινήσει ο παραδοσιακός διαγωνισμός πετάνκ. Διοργανωμένος από τον Francis Challier και τους βοηθούς του, αυτός ο αθλητικός αγώνας συγκέντρωνε σε διπλές και τριπλές ομάδες όλους τους παραθεριστές που διέθετε το χωριό: καλούς ή κακούς παίκτες, αρχάριους ή ειδικούς στο σημάδι και τη βολή. Μέσα από τις ζωηρές παρτίδες, οι συμπαίκτες μετακινούνταν από το ένα σημείο του χωριού στο άλλο για να αναμετρηθούν με νέους αντιπάλους, μέχρι τον τελικό που παίζονταν στην κεντρική πλατεία, υπό το φως των προβολέων εργοταξίου και σε μια σιωπή αντάξια των μεγαλύτερων αθλητικών διοργανώσεων. Ανάμεσα στους σουτέρ που συναγωνίζονταν σε επιδεξιότητα, τα ονόματα του Exbalin και του Saint-Jean γράφονταν κάθε χρόνο στον κατάλογο των πρωταθλητών.
Η εκδήλωση είχε επίσης τους σχολιαστές της, και ανάμεσα στους πιο εύγλωττους, ο Fernand Claveroli έλαμπε με τη ρητορική του δεινότητα. Αυτός ο μεγάλος παραμυθάς, σταρ των βραδιών με φίλους και βέρος Μασσαλιώτης από την Canebière, αναγνωριζόταν από όλους ως άσος στα καλαμπούρια και δάσκαλος των λογοπαιγνίων: «Πες μου, μικρέ (pecquelet), η μητέρα σου σου αγοράζει τα σορτς σου από τη Renault; — Όχι κύριε, αλλά γιατί;» Και ο Fernand επαναλάμβανε για πολλοστή φορά χαριτολογώντας: «Μα φυσικά, μικρέ μου, γιατί η Renault είναι στο Billancourt (λογοπαίγνιο: court = κοντό)!»
Ακριβώς την επομένη της 15ης Αυγούστου το σκηνικό άλλαζε! Μας ξυπνούσαν τα γρυλίσματα των γουρουνιών, τα ουρλιαχτά των οποίων σκέπαζαν ταυτόχρονα τα βελάσματα των προβάτων, τα μουγκανητά των αγελάδων και το νευρικό χτύπημα από τα κουδούνια τους, σε αυτό το «βουκολικό-κακοφωνικό» κονσέρτο.
Το Chasseradès ήταν πραγματικά ένα ατελείωτο πάρτι και ο μυθικός τόπος των πρώτων μας εμπειριών. Ήταν η εποχή των πρώτων μας τσιγάρων, P4 ή Disque Bleu με φίλτρο, τα οποία καπνίζαμε στα κρυφά. Για να τα αποκτήσουμε, έπρεπε είτε να μαζέψουμε χαρτζιλίκι είτε να «ξεχάσουμε» να επιστρέψουμε τα ρέστα από τα ψώνια, αλλά κυρίως έπρεπε να αντιμετωπίσουμε το εξεταστικό βλέμμα της κυρίας καπνοπώλισσας. Αφού ανεβαίναμε τα σκαλιά που οδηγούσαν στο μαγαζί της, σπρώχναμε την πόρτα και το «ντιν ντιν» από το κουδουνάκι ηχούσε, προδίδοντας την ένοχη παρουσία μας. Η κυρία εμφανιζόταν, ρίχνοντάς μας ένα καχύποπτο βλέμμα, ντυμένη πάντα στα μαύρα, με την πλούσια ενδυμασία χήρας, τυλιγμένη στα χίλια αρώματα από ξανθά και σκούρα καπνά που συνόδευαν την παρουσία της.
Για εσάς, φίλοι και φίλες από τα παλιά που θα αναγνωρίσετε τον εαυτό σας σε αυτή την αφήγηση, δεν ήταν το Chasseradès το απόλυτο σύμβολο της εφηβείας σας; Δεν παρέμεινε το ιερό καταφύγιο όπου ζωντανεύει ξανά η σύγχυση των πρώτων σας σκιρτημάτων, όπου το ανθισμένο μπουκέτο των αναμνήσεων αναδίδει εκείνα τα αρώματα της νιότης των οποίων την ανεξίτηλη ευωδιά διατήρησαν η μνήμη και η αγάπη; Είμαι σίγουρος ότι όλοι θα θυμούνται τις διακοπές τους στη Lozère, όταν κάθε χρόνο ο Ιούλιος ανανέωνε τη μαγική στιγμή της αντάμωσής τους στο Chasseradès.
D. Ch. Απόσπασμα από το L’être des étés Chasseradès.