Tijdens het surfen op het internet naar informatie over de GR70 (het beroemde Stevensonpad), waar een vriend me uitgebreid over had verteld, stuitte ik toevallig op een pagina getiteld "Onvergetelijke wandeltocht in de Cévennes", geschreven door Gaston Testud. Hierin werd gespecificeerd dat het ging om een "6-daagse rondwandeling door de Cévennes", een beschermd gebied dat geklasseerd is vanwege zijn agropastorale cultuurlandschappen, gevolgd door een gedetailleerde en zeer nauwkeurige beschrijving van de route.
Na overleg met mijn vrouw, die wegens deze verleidelijke, historische en vooral "kant-en-klare" route evenzeer gecharmeerd was, besloten we deze wandeling precies zo te ondernemen als ons werd voorgesteld. Wat een uitstekende beslissing! We hebben er een fantastische week doorgebracht, vooral omdat het prachtige weer ons de hele reis vergezelde: ongelooflijk afwisselende landschappen die schommelden tussen de ruwheid van het graniet en de zachtheid van de valleien, adembenemende panorama's, een weelderige vegetatie en gîtes met een ware ziel, gerund door mensen met een passie voor hun streek.
We arriveerden eerst bij L’Etoile, een groot gastenverblijf dat aandoet als een oud vakantiehotel uit de jaren 1920, ideaal gelegen aan de oevers van de rivier de Allier, die hier de natuurlijke grens vormt tussen de departementen Lozère en Ardèche. De gastvrije hal komt uit op een brede, witgeschilderde trap, terwijl een lommerrijke veranda u de mogelijkheid biedt te gaan zitten en te genieten van de laatste zonnestralen voor de maaltijd. Philippe, de heer des huizes, bood ons kamers aan met eigen sanitair en uitzicht op het grote, bosrijke park.
Opwarmen rond de abdij Notre-Dame-des-Neiges
Al de volgende dag maakten we een "opwarmingswandeling" van een tiental kilometer rond het dorp. We volgden een van de vele routes die op de IGN-kaart stonden aangegeven en die Philippe vriendelijk ter beschikking had gesteld. De stralende zon beloofde ons een uitstekende dag, en dat was ook het geval in deze rijke natuur waar brem en heide zich vermengen.
We klommen eerst naar de cisterciënzerabdij van Notre-Dame-des-Neiges, gesticht in 1859. We waren enigszins verrast toen we langs de kant van de weg een kleine kapel ontdekten die eraan herinnert dat pater Charles de Foucauld (broeder Marie-Albéric) op deze plek aan het begin van de 20e eeuw zijn noviciaat deed en in 1890 zijn eerste mis opdroeg, voordat hij naar de Sahara vertrok. Vervolgens bereikten we via een kronkelend pad het kruis van Pal (La croix du Pal), een oud, uit steen gehouwen kruis dat een historisch kruispunt markeert. Er wordt met overtuiging verteld dat de Romeinse legers tijdens de laatste veldtocht van Julius Caesar, op weg naar Gallië, deze strategische plek zouden zijn gepasseerd. Aan onze rechterhand, op zo'n honderd meter afstand op de heide, zagen we ook een opmerkelijke uitkijktoren, bekroond met een standbeeld van Sint-Laurens, die zwijgzaam over de vallei waakt.
Vanaf daar volgden we een tijdje de GR7 tot aan de Coulet de Pecoyol, voordat we afsloegen in de richting van Rogleton en het kleine dorpje Laveyrune, genesteld nabij de bron van de Allier. Iets verderop leidde een stenig pad ons naar de top van de Espervelouze, waar we picknickten. Een uitzonderlijk panoramisch uitzicht over de hele vallei van de Allier opende zich voor ons, met in de verte de leien daken van het dorp La Bastide-Puylaurent. Omdat het pad in de namiddag het traject van een hoogspanningsleiding volgde, besloten we liever om te keren en het verbindingspad tussen de GR7 en de GR72 op te zoeken, dat veel wilder is.
Op ons gemak bereikten we Rogleton om daar de GR72 te nemen. Deze bracht ons terug naar ons startpunt en bood ons het olfactorische en visuele genoegen om te genieten van de talloze wilde bloemen (purperen vingerhoedskruid, wilgenroosjes en klokjes) die het pad onder het bladerdak van de beuken sierden.
Op het mythische Stevensonpad
Gerustgesteld over onze fysieke conditie en de betrouwbaarheid van onze uitrusting, lieten we de auto achter op de grote, schaduwrijke parkeerplaats van L'Etoile. Op maandagochtend vertrokken we voor een week trekken, waarbij we de aanwijzingen van Gaston Testud nauwgezet opvolgden.
Op een kort stukje in de ochtend na, over een kleine geasfalteerde weg waaraan gewerkt werd, bood de GR70 (het beroemde Stevensonpad, uitgestippeld door de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson en zijn ezelin Modestine in 1878) ons een gevarieerde en prachtige route, met een afwisseling van naaldbossen en open weilanden. De twee mooie dorpjes Chasseradès en Mirandol zijn zeer schilderachtig, met die verrassende spoorlijn (de beroemde "Cévenol") en zijn majestueuze stenen viaduct dat verstoppertje speelt in het ruige landschap. Wat betreft de fauna hadden we het geluk om de zweefvlucht van meerdere rode wouwen en buizerds boven onze hoofden te observeren.
's Avonds, in de gîte van Les Alpiers, gerund door een buitengewoon vriendelijke dame van Nederlandse afkomst die de authenticiteit van dit oude gebouw heeft weten te behouden, kregen we de verrassing uitsluitend wandelaars tegen te komen met wie we de dag ervoor in L'Etoile bevriend waren geraakt. Het spreekt voor zich dat er tijdens het diner een uitstekende sfeer heerste rond de grote gemeenschappelijke tafel, wat nog werd versterkt door de voortreffelijke streekmaaltijd die ons in alle gezelligheid werd geserveerd.
De beklimming van de Mont Lozère en de geschiedenis van de Camisards
Op dinsdag vervolgden we onze tocht over het Stevensonpad en passeerden het plaatsje Le Bleymard. Er stonden mooie, geleidelijke hoogteverschillen op het programma om de kale bergkammen van het granietmassief te bereiken, maar het weer was zo mild en de landschappen zo veranderlijk dat geen enkele inspanning onoverkomelijk leek.
Vanaf het chalet van de Mont Lozère tot aan de top van Finiels, met 1.699 meter het hoogste punt van de Cévennes, is het panoramische uitzicht onafgebroken en vrij. De subalpiene weiden, bezaaid met granietblokken in mysterieuze vormen, verdringen geleidelijk de bossen. Het is ongelooflijk wat je allemaal kunt voelen als je over deze bergkammen wandelt, hangend tussen hemel en aarde, ademend in de zuivere en koude lucht van de toppen.
De afdaling, over een zeer steil, stenig pad dat door de regens van de Cévennes was uitgesleten, bleek iets verraderlijker te zijn en stelde onze knieën zwaar op de proef. Het leidde ons uiteindelijk naar een groenere wereld, aan de oevers van de beek de Rieussalet. We volgden deze dan weer op de rechter-, dan weer op de linkeroever, en regen enkele acrobatische doorwadingen op gladde stenen aaneen voordat we ten slotte in de vallei en Le Pont-de-Montvert aankwamen.
Vrij verrassend loopt het GR-pad letterlijk dóór de gemeentelijke gîte. Eigenlijk is het meer een eenvoudige berghut: we kregen er wel onderdak voor de nacht, maar geen eten. Hoewel het een beetje donker en spartaans is, is de plek toch goed ingericht voor de rust van de wandelaar. Le Pont-de-Montvert is een charmant dorpje met granieten huizen, dat schittert aan de oevers van de rivier de Tarn, maar met een bewogen verleden. Hier brak namelijk in juli 1702 de bloedige oorlog van de Camisards uit, na de moord op de abt du Chayla, een meedogenloze inquisiteur. Tegenwoordig is de sfeer er vredig: restaurants, een kruidenier, een bakkerij, een boekhandel, souvenirs... Alle voorzieningen zijn verzameld rond de iconische brug, en we hebben er dankbaar gebruik van gemaakt om onze voorraden aan te vullen.
Op woensdagochtend namen we afscheid van de puristische wandelaars die in de voetsporen van Stevenson verder naar het zuiden trokken. Wij verlieten namelijk de GR70 om over te stappen op de GR72, die ons in de loop van de komende dagen rustig terug zou brengen naar ons startpunt. Van Le Pont-de-Montvert tot het kleine dorpje Merlet, met zorg gerestaureerd en typerend voor de lokale architectuur, is het pad uiterst aangenaam; omdat de rood-witte markering echter soms wat anekdotisch was, bleek het gebruik van de gedetailleerde IGN-kaart bijzonder nuttig om de draad niet kwijt te raken.
Vervolgens doorkruisten we een uitstekend gemarkeerd gebied dat echter letterlijk werd overspoeld door bossen met vagebondenbrem die groter waren dan wijzelf en de lucht vulden met hun zoete geur, voordat we een oude, massieve stenen stuwdam bereikten die in de jonge loop van de Tarn was gebouwd. Vanaf dat punt en tot aan de oude brug over de Tarn ontrolde zich een droomroute, haast magisch, waar we met volle teugen van hebben genoten.
Daarna bereikten we het kleine gehucht Bellecoste en liepen we via een goede boerenweg naar onze bestemming: de Mas de la Barque. Net als Gaston Testud deed in zijn oorspronkelijke verhaal, namen we daar een volledige dag rust om ons lichaam te laten herstellen. Dit gehucht, ooit een bolwerk voor de seizoensmigratie van schapen, is tegenwoordig een natuurresort. Ter plaatse doet de gîte van de Commandeur ook dienst als café-restaurant; de ontvangst was ook hier weer bijzonder hartelijk, de maaltijd rijkelijk en van uitstekende kwaliteit.
Panoramische rondwandeling rond de Pic Cassini
Als "rustdag" op donderdag liepen we desondanks nog een rondwandeling van ruim twintig kilometer! Gelukkig waren onze zware rugzakken in de gîte gebleven, en we liepen met een lichte tred nu we deze last niet langer op onze schouders hadden...
We klommen eerst dwars door de heide naar de top van de Pic Cassini, die op 1.680 meter hoogte piekt en zijn naam dankt aan de beroemde dynastie van Franse cartografen die Frankrijk opmaten. Het was schitterend weer, de zon brandde wat feller dan de voorgaande dagen. Bij aankomst bood zich een magnifiek 360-graden uitzicht aan — een ware absolute aanrader die het bij helder weer mogelijk maakt om zelfs de Mont Ventoux en de Alpenketen te onderscheiden. Vanaf dit natuurlijke uitkijkpunt hebben we onze route geïmproviseerd met behulp van de topografische kaart en het kompas, maar ook op het oog, zo ver reikte het panorama over de hoogvlaktes!
Via een klein, onopvallend paadje dat afdaalde langs het "Ravin de l'Évadé" (Ravijn van de Ontsnapte) — wat eigenlijk meer weg heeft van een erg aangename en ongerepte vallei —, liepen we om de imposante Pic Cassini heen. Daarna koersten we pal naar het zuiden over de uitgestrekte bergweiden en rotspartijen om het dorpje Bellecoste te bereiken, waar we de dag ervoor waren gepasseerd. We liepen richting de Mas Camargue via een goed herderspad en voegden ons bij de GR7, die we volgden tot aan de oude brug over de Tarn. Daar, gesust door het gemurmel van het water, hielden we een picknick in de schaduw van de grove dennen die de rivier omzomen.
Na deze verkwikkende maaltijd vervolgden we onze weg over de GR7 tot aan het gehucht L'Aubaret. De vegetatie was daar totaal anders dan de schaarse begroeiing waar we in de ochtend doorheen liepen: te midden van de donkere sparrenbossen en geurige dennen, waande je je bijna plotseling getransporteerd naar de uitgestrekte natuur van Canada.
Hier sloegen we af naar de GR68, de ronde om de Mont Lozère. Het was erg heet aan het begin van deze zomerse namiddag, en dit stuk over de asfaltweg (gelukkig van zeer korte duur) was niet bepaald aangenaam, vanwege de sterke weerkaatsing van de zon. Nadat we het dorp La Vialasse en de weinige geïsoleerde huizen van Pierre Froide gepasseerd waren, bereikten we de verfrissende oevers van de beek de Pudissime. Deze volgden we stroomopwaarts pal naar het noorden tot aan de Mas de la Barque, door oude veengebieden waar de zeldzame zonnedauw (een klein vleesetend plantje) groeit. Zonder een werkelijk gemarkeerd pad diende alleen het rustgevende geluid van het water aan onze linkerkant als een natuurlijk oriëntatiepunt. We waren dolblij toen we eindelijk weer de koelte van het kreupelhout vonden om deze lange wandeling te voltooien.
Ontdekking van de Voie Régordane en de middeleeuwse stad La Garde-Guérin
Opvrijdagochtend hervatten we onze tocht, ditmaal weer met volle bepakking. Eerst gehuld in een dichte en mysterieuze mist, vervolgens onder een licht bewolkte hemel, was dit een ware zegen voor het wandelen vergeleken met de intense hitte van de vorige dag. De GR slingerde door het bos, waarbij tapijten van varens tevoorschijn kwamen, tot aan de Col de Rabusat voordat hij gedurfd de kamlijn volgde. Zeer fraaie panorama's, die zich aan weerszijden van de valleien openden, verfraaiden onze tocht. We liepen beurtelings door velden met paarse heide op de zuidhellingen, en te midden van een oceaan van gele brem op de noordhellingen, en genoten zo van een opmerkelijke biodiversiteit.
Nadat we door de steegjes van het oude centrum van Villefort, een historisch knooppunt, waren getrokken, wandelden we langs de oevers van het grote stuwmeer en liepen we over de imposante dam, die die dag werd geteisterd door een hevige wind. Iets verder op het plateau bereikten we de oude Romeinse weg — de beroemde Chemin de Régordane (huidige GR700) —, een belangrijke oude handels- en pelgrimsroute die het Centraal Massief met de Middellandse Zee verbindt, en die we niet meer zouden verlaten. Hier en daar wekten prachtige uitzichten die neerkeken op het blauwe water van het meer onze grootst mogelijke verbazing.
In de loop van de namiddag hielden we een lange pauze om het kleine dorpje La Garde-Guérin te bezoeken, een prachtig gerestaureerd juweeltje dat de sfeer, de architectuur en de authentieke ambiance van de Middeleeuwen heeft weten te bewaren, met zijn geplaveide straatjes en robuuste huizen.
La Garde-Guérin is een voormalig versterkt dorp, opmerkelijk goed gelegen in de onmiddellijke nabijheid van de Voie Régordane (GR700). Deze strategische wachtpost torent duizelingwekkend hoog uit boven de Gorges du Chassezac, een spectaculaire kloof die in de rotsen is uitgeslepen en bijna 400 meter diep is.
De reiziger ontwaart het al van veraf, gebouwd op bijna 900 meter hoogte op een dor zandsteenplateau dat vaak door wispelturige winden wordt geteisterd. Dit plateau rust op een massieve basis van granietrotsen, en in dat labyrint van stenen heeft de bergstroom de Chassezac indrukwekkende kloven uitgeslepen, tegenwoordig een waar paradijs voor roofvogels en canyoning-liefhebbers. Profiterend van een uitzonderlijke geografische en militaire ligging, domineert het dorp het hele omringende landschap. Om hier ten volle van overtuigd te raken, hoeft men slechts naar de Pré de la Tour (waar de oude wachttoren prijkt) of naar het aangelegde uitkijkpunt bij de Gorges du Chassezac te gaan: van hieruit kan men de hele streek in één oogopslag overzien, tot aan de bergen van de Ardèche, zonder de minste visuele belemmering.
Men mag niet vergeten dat het historische traject van de Chemin de Régordane de pelgrims naar het graf van Saint-Gilles in het departement Gard leidde. De voormalige naburige priorij van Prévenchères viel overigens onder de abdij van diezelfde zuidelijke stad. Om deze vitale handelsroute (wijn, zout, goederen) veilig te stellen, stichtten de edelen uit de regio een ridderorde. De onderhoudskosten van het pad en het plaatselijke hospitaal moesten gedekt worden door de verschillende inkomsten en tolgelden die werden geïnd door de gemeenschap van deze ridders, de zogenaamde "Pariers". Aan het einde van de 14e eeuw en in de 15e eeuw verwierven nieuwe burgerlijke families deze "paréries" en vestigden zich veilig binnen de stadsmuren van La Garde-Guérin. Gedurende deze lange overgangsperiode wisselden deze heerlijkheidsrechten vaak van eigenaar, wat leidde tot het geleidelijke verdwijnen van de bloedlijnen van de oude adellijke pariers, op een handjevol halsstarrige leden na.
De etappe van zaterdag, de laatste dag van onze reis, was ongetwijfeld onze kortste wandeling van het verblijf (slechts 15 tot 16 kilometer om La Bastide-Puylaurent te bereiken), maar bleek ontzettend aangenaam. De zon was terug en verlichtte dit eeuwenoude pad dat zich slingerde te midden van een overvloed aan veldbloemen en fladderende vlinders. Op de grote rotsplaten van de Voie Régordane, die we nabij het gehucht Le Thort weer oppakten, waren de diepe sporen die eeuwen geleden door de zware met ijzer beslagen wielen van Romeinse karren en middeleeuwse wagens in de steen waren gesneden, nog steeds verrassend en perfect duidelijk zichtbaar, getuigend van het drukke verkeer in het verleden.
Kort na de lunch herinnerde het altijd onvoorspelbare klimaat van de Cévennes ons aan zijn bestaan: de lucht betrok plotseling en donkere, zware wolken pakten zich samen. Uit voorzorg haalden we onze regenkleding tevoorschijn — voor de allereerste keer sinds ons vertrek zes dagen geleden — en legden ze boven op onze rugzakken, klaar om aangetrokken te worden. Rond 16.00 uur arriveerden we met stevige pas in La Bastide-Puylaurent en vonden eindelijk het Gastenverblijf L'Etoile zonder dat we ons hadden hoeven inpakken. Ongekend geluk! Nauwelijks een half uurtje later, net toen we onder een welverdiende warme douche vandaan kwamen, hoorden we hoe stortregens met geweld op de bomen in de binnentuin kletterden: we waren de dans echt ontsprongen!
Aan deze fantastische week van rondwandelingen bewaren we louter uitstekende en levendige herinneringen: de ruwe schoonheid en de ongelooflijke diversiteit van de doorkruiste landschappen, van de hardheid van het graniet tot de diepe valleien van de Cévennes, de rijkdom van het historisch erfgoed en, natuurlijk, de mooie ontmoetingen op de paden en aan de eettafels in de gîtes... En tot slot, onze oprechte excuses aan de prachtige wilde hinde die we, geheel tegen onze wil in, stoorden terwijl ze vredig en verborgen rustte in het hoge bremstruweel, op de hellingen boven Bellecoste...